สิวเชื้อราที่หลังช่วงเหงื่อเยอะ จดอาบน้ำ เสื้อผ้า และตุ่มคัน 2 สัปดาห์

หัวข้อ	รายละเอียด	ที่มา
ฤดูกาล	การสำรวจผู้ป่วยนอกของคลินิกผิวหนังในเมืองอุรุมชี ประเทศจีน พบผู้ได้รับการวินิจฉัย 1–1.5% และพบมากที่สุดในเดือนที่อากาศอุ่น	2008 PMID 18386158 · B
ตำแหน่งและสิ่งที่ทำให้แย่ลง	ในผู้ป่วยสิงคโปร์ 70 คน ผู้ป่วยทั่วไปเป็นผู้ชายอายุเฉลี่ย 22.2 ปี ตุ่มขึ้นที่หลังส่วนบน ไหล่ และหน้าอกส่วนบนเป็นหลัก ความร้อนกับเหงื่อทำให้แย่ลง	1987 PMID 3498698 · B
การจดอาการคัน	ผู้ป่วยสิว 120 คน มี 70% ที่คันด้วย อาการคันอย่างเดียวจึงแยกสองภาวะนี้ไม่ได้	2008 PMID 18631277 · B
ซ้อนกับสิว	ผู้ป่วยสิว 217 คน มี 25.3% ได้รับการวินิจฉัยปัญหารูขุมขนที่มีมาลาสซีเซียเป็นสาเหตุร่วมด้วย	2018 PMID 29911526 · B
วิธียืนยัน	ในผู้ป่วยรูขุมขนอักเสบ 264 คน การย้อมสี (MGG) ให้ผลบวก 100% และการตรวจ KOH ให้ผลบวก 81.6% การเก็บตัวอย่างผิวตรวจจึงเป็นแกนของการวินิจฉัย	2013 PMID 23706503 · B

ตุ่มเล็กที่คันด้วย ยังเป็นสิวได้อยู่ไหม?

ได้ อาการคันไม่ได้ตัดสิวออกไป งานวิจัยปี 2008 ที่ติดตามผู้ป่วยนอกที่เป็นสิว 120 คนนาน 15 เดือน พบว่า 84 คน (70%) มีอาการคัน และสิ่งที่ทำให้คันมากขึ้นเรียงตามลำดับคือ เหงื่อ (71%) ความร้อน (62%) และความเครียด (31%)

ตารางจดท้ายบทความจึงไม่ได้ดูแค่ช่องอาการคันช่องเดียว แต่ดูตำแหน่ง ขนาดตุ่ม และช่วงเวลาของปีไปพร้อมกัน ในงานวิจัยสิงคโปร์ปี 1987 (70 คน) ภาพที่เจอบ่อยคือตุ่มแดงที่รูขุมขนและตุ่มหนองขึ้นที่หลังส่วนบน ไหล่ และหน้าอกส่วนบน ส่วนงานปี 2018 พบว่าคนเป็นสิวราว 1 ใน 4 (25.3%) มีทั้งสองภาวะพร้อมกัน

ช่วงอากาศร้อนเหงื่อเยอะ ต้องจดอะไรบ้างทุกวัน?

จดวันละหนึ่งบรรทัด ครอบคลุม 4 เรื่อง คือ อะไรทำให้เหงื่อออก ตอนนั้นใส่อะไร นานแค่ไหนกว่าจะได้ล้างตัว และคันมากน้อยเท่าไร สี่ช่องนี้มาจากการสำรวจผู้ป่วยนอกปี 2008 ที่พบผู้ป่วยมากที่สุดในเดือนที่อากาศอุ่น และงานปี 1987 ที่ระบุว่าความร้อนกับเหงื่อเป็นปัจจัยที่ทำให้แย่ลง

สมาคมแพทย์ผิวหนังเกาหลีอธิบายว่าโรคเกลื้อน ซึ่งเป็นภาวะผิวอีกอย่างที่เกิดจากเชื้อรา ก็ขึ้นที่ลำตัวส่วนบนที่มีต่อมไขมันหนาแน่น (อก หลัง รักแร้ คอ) แย่ลงในฤดูร้อนและทุเลาลงในฤดูใบไม้ร่วงกับฤดูหนาวของเกาหลี ส่วนสำนักงานควบคุมและป้องกันโรคเกาหลี (KDCA) ระบุว่ามาลาสซีเซียเป็นเชื้อที่อาศัยอยู่บนผิวคนทั่วไปตามปกติ แต่อาจมีส่วนในปัญหารูขุมขนและสิวได้ตามสภาพผิว เมืองไทยร้อนชื้นเกือบทั้งปี จึงดูฤดูอย่างเดียวไม่พอ ให้ทำเครื่องหมายสัปดาห์ที่เดินทางกลางแดดหรือออกกำลังกายบ่อยไว้ จะเทียบกันได้ง่ายขึ้น

ออกกำลังกายเสร็จแล้ว ควรอาบน้ำเร็วแค่ไหน?

สมาคมแพทย์ผิวหนังอเมริกัน (AAD) แนะนำให้อาบน้ำทันทีหลังออกกำลังกายเสร็จ และระหว่างออกกำลังกายให้ใช้ผ้าขนหนูสะอาดซับเหงื่อเบา ๆ แทนการถู คำแนะนำเดียวกันบอกด้วยว่าวันที่อาบน้ำไม่ได้ อย่างน้อยให้เปลี่ยนชุดออกกำลังกายที่ชุ่มเหงื่อออก

แต่งานวิจัยที่เทียบจังหวะการอาบน้ำโดยตรงยังเล็กอยู่ การทดลองนำร่องปี 2008 แบ่งผู้ชายที่ออกกำลังกาย 23 คนเป็นสามกลุ่ม คือ ไม่ออกกำลังกาย อาบน้ำภายใน 1 ชั่วโมง และอาบน้ำหลังผ่านไปเกิน 4 ชั่วโมง ผ่านไป 2 สัปดาห์ สิวที่ลำตัวของทั้งสามกลุ่มไม่ต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ (p=0.84) งานนี้ศึกษาสิว ไม่ใช่มาลาสซีเซีย จึงควรใช้เวลาอาบน้ำเป็นช่องหนึ่งในตารางไว้ให้แพทย์ดู มากกว่าจะถือเป็นกฎตายตัว

ควรเปลี่ยนเสื้อผ้าและสายกระเป๋าแบบไหน?

สัปดาห์ที่สองให้ลองเปลี่ยนเสื้อรัดรูปเป็นเสื้อหลวม และเปลี่ยนผ้าที่อมเหงื่อเป็นผ้าที่ระบายเหงื่อดี แล้วจดว่ามีอะไรเปลี่ยนไป AAD ระบุว่าเสื้อผ้าและอุปกรณ์ที่กักความร้อนกับเหงื่อไว้บนผิวและเสียดสีผิวอาจทำให้ตุ่มขึ้นได้ โดยยกตัวอย่างหมวกกันน็อก สายรัดคาง สนับไหล่ และสายเป้ ซึ่งแตะจุดเดิมซ้ำ ๆ

ลองเทียบรูปหลังของวันที่สะพายเป้เดินไปทำงานหรือรอรถเมล์กลางแดด กับวันที่ไม่ได้สะพาย จะเห็นว่าตุ่มกระจุกอยู่แค่ตรงแนวสายหรือเปล่า ถ้าเปลี่ยนมอยส์เจอไรเซอร์ ให้จดวันที่ไว้ด้วย KDCA แนะนำให้เลี่ยงยาขี้ผึ้งหรือเครื่องสำอางที่มันมากในการดูแลภาวะผิวแบบเซ็บเดิร์มที่เกี่ยวกับมาลาสซีเซีย แต่ในหลักฐานของบทความนี้ไม่มีงานวิจัยที่แสดงว่าผลิตภัณฑ์ทาตัวทำให้ภาวะนี้ลดลง

แพทย์ผิวหนังยืนยันรูขุมขนอักเสบจากเชื้อราได้อย่างไร?

วิธีหลักคือขูดหรือแปะเก็บตัวอย่างผิว นำไปย้อมสี แล้วส่องหายีสต์ใต้กล้องจุลทรรศน์ งานวิจัยปี 2013 ในผู้ป่วยรูขุมขนอักเสบ 264 คน พบ 49 คนที่มีมาลาสซีเซียเป็นสาเหตุ และการย้อมสี (MGG) ให้ผลบวก 100% ในกลุ่มนี้ สูงกว่าการตรวจ KOH (81.6%)

การทดลองแบบสุ่มปี 2024 (50 คน) ก็ใช้การส่องกล้องจุลทรรศน์โดยตรงว่าผลเป็นลบหรือไม่ เพื่อติดตามอาการอีกครั้งหลัง 2 สัปดาห์ จะใช้ยาสำหรับเชื้อราหรือไม่ ใช้ตัวไหน และใช้เท่าไร เป็นเรื่องที่แพทย์ผิวหนังตัดสินหลังเห็นผลตรวจ ที่บ้านจึงทำแค่เตรียมตารางจดกับรูปถ่าย ส่วนตุ่มที่รูขุมขนหลังโกนขน แว็กซ์ หรือแช่น้ำร้อน แยกไว้ในบทความ รูขุมขนอักเสบหลังโกน แว็กซ์ หรือแช่น้ำร้อน 2 วันแรกควรดูอะไรและเลี่ยงอะไร

ตารางจด 2 สัปดาห์ช่วงเหงื่อเยอะ

วันที่	อะไรทำให้เหงื่อออก	เสื้อผ้าและกระเป๋า	นานแค่ไหนกว่าจะได้ล้างตัว	คัน (0–3)	ลักษณะตุ่ม	ตำแหน่ง
วันที่ 1 (จันทร์)	เช่น เดินไปทำงาน	เช่น เสื้อยืดรัดรูป เป้สะพายหลัง	เช่น 9 ชั่วโมง	2	ขนาดเท่า ๆ กัน / ขนาดปนกัน มีสิวอุดตันปน	หลังส่วนบน ไหล่ อก คอ
วันที่ 3	เช่น ออกกำลังกายตอนเย็น 1 ชั่วโมง
วันที่ 7						สรุปสัปดาห์แรก
วันที่ 8	เริ่มเปลี่ยนเสื้อผ้า	เช่น เสื้อเชิ้ตผ้าฝ้ายหลวม
วันที่ 10
วันที่ 14						นัดพบแพทย์แล้วหรือยัง

ใต้ตาราง ให้เขียนรายชื่อยาทาหรือผลิตภัณฑ์ทาตัวตัวใหม่ที่ใช้ และยาที่กินอยู่ KDCA ระบุว่าการบอกแพทย์ว่าใช้เครื่องสำอางและยาอะไรมาก่อนมาพบเป็นเรื่องสำคัญ

เมื่อไรควรให้แพทย์ผิวหนังตรวจตุ่มเหล่านี้?

• ถ้าตุ่มคันที่หลัง อก หรือไหล่ ไม่ลดลงตลอด 2 สัปดาห์ที่จด และลามออกไปเรื่อย ๆ ให้ถือตารางจดไปพบแพทย์ผิวหนังและขอเก็บตัวอย่างผิวตรวจ
• ถ้าดูแลแบบสิวมา 6–8 สัปดาห์แล้วไม่มีอะไรต่างไป อาจเป็นสาเหตุอื่น ควรพิจารณาไปพบแพทย์ผิวหนัง
• ถ้ามีโรคที่ทำให้ภูมิคุ้มกันอ่อนลง หรือกินยาที่มีผลแบบนั้น ไม่ต้องรอจดให้ครบ ไปพบแพทย์ได้เลย
• ถ้าบริเวณนั้นแดง บวม และเจ็บ หรือมีไข้ ให้ไปพบแพทย์ทันที

สรุปงานวิจัยที่ใช้อ้างอิงในบทความ

• การวิเคราะห์ผู้ป่วยสิงคโปร์ 70 คนปี 1987 (PMID 3498698) พบว่าผู้ป่วยทั่วไปเป็นผู้ชายอายุเฉลี่ย 22.2 ปี ตุ่มขึ้นที่หลังส่วนบน ไหล่ และหน้าอกส่วนบน และความร้อนกับเหงื่อทำให้แย่ลง
• งานวิจัยปี 2018 ที่ตรวจเซลล์ผิวของผู้ป่วยสิว 217 คน (PMID 29911526) พบ 25.3% (55 คน) ได้รับการวินิจฉัยรูขุมขนอักเสบจากมาลาสซีเซียร่วมด้วย
• การสำรวจผู้ป่วยสิว 120 คนปี 2008 (PMID 18631277) พบ 70% มีอาการคัน และสิ่งที่ทำให้คันมากขึ้นคือเหงื่อ 71% และความร้อน 62%