Mụn da đầu: xem lại giờ gội, thời gian xả và cách sấy khô tóc

Mục	Nội dung	Nguồn
Gội mấy lần	Nên gội đầu khoảng một lần mỗi ngày	Hội Da liễu Hàn Quốc · hội chuyên môn
Thói quen gội	Gội đầu đều đặn, và che mặt lại khi dùng keo xịt tóc hay gel	KDCA · cơ quan y tế
Ghi cảm giác rát	Trong số bệnh nhân làm thử nghiệm áp da chỉ có triệu chứng ở da đầu, 38,6% bị phản ứng tiếp xúc dị ứng và 9,3% bị phản ứng kích ứng	2021 PMID 32822786 · B
Thành phần dầu gội	Thợ làm tóc có nguy cơ dị ứng tiếp xúc với cocamidopropyl betaine, một chất tạo bọt trong dầu gội, cao gấp 1,7 lần (điều kiện tiếp xúc lặp lại)	2022 PMID 35805241 · A
Nón và mũ bảo hiểm	Dụng cụ tì mãi vào một chỗ như mũ bảo hiểm, quai cằm có thể giữ nhiệt và mồ hôi, cọ xát da và làm nổi mụn	AAD · hội chuyên môn

Bị mụn da đầu thì một ngày nên gội đầu mấy lần?

Mốc cơ bản là một lần mỗi ngày, và những hôm ra nhiều mồ hôi thì gội thêm một lần sau khi đổ mồ hôi. Hội Da liễu Hàn Quốc (Korean Dermatological Association) khuyên gội đầu khoảng một lần mỗi ngày, và Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA) cũng đưa việc gội đầu đều đặn, thường xuyên vào các nguyên tắc chăm sóc da mụn.

Điều cần ghi là gội lúc nào, hơn là gội mấy lần. Hãy đánh dấu những ngày mồ hôi đọng trên da đầu lâu, như cả buổi chạy giao hàng đội mũ bảo hiểm hay đội nón chạy nhảy ở buổi tập thể thao, rồi xem hôm sau mụn có nổi lên không.

Nên gội đầu buổi sáng hay buổi tối?

Chúng tôi không tìm thấy nghiên cứu nào so sánh gội sáng hay tối thì tốt hơn cho mụn da đầu. Vì vậy, nếu ban ngày mồ hôi, sản phẩm tạo kiểu và nón tích tụ trên da đầu, hãy gội buổi tối. Nếu bạn đổ mồ hôi cả đêm và dùng sản phẩm tạo kiểu vào buổi sáng, hãy ghi cả hai cách rồi so sánh.

Học viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD) cho biết những dụng cụ tì đi tì lại vào một chỗ như mũ bảo hiểm, quai cằm, miếng đệm vai có thể giữ nhiệt và mồ hôi, cọ xát da và làm nổi mụn, và khuyên lót một miếng đệm sạch giữa dụng cụ và da. Với những ngày đội mũ bảo hiểm, hãy ghi bạn gội ngay sau khi tháo mũ hay vài giờ sau, để so tuần đầu với tuần thứ hai.

Lần nào gội cũng rát thì nên đổi gì trước?

Bắt đầu bằng việc gội bằng đầu ngón tay thay vì móng, sau đó chỉ đổi một loại dầu gội hoặc sản phẩm tóc. Trong nghiên cứu trên 2.331 người làm thử nghiệm áp da vì triệu chứng ở da đầu từ năm 1996 đến 2016, 38,6% người chỉ có triệu chứng ở da đầu được chẩn đoán phản ứng tiếp xúc dị ứng và 9,3% phản ứng kích ứng, nguyên nhân thường gặp là thuốc nhuộm tóc, dầu gội và dầu xả, hoặc dụng cụ làm tóc.

Cocamidopropyl betaine, một chất tạo bọt hay có trong dầu gội, làm nguy cơ dị ứng tiếp xúc ở thợ làm tóc tăng 1,7 lần trong một phân tích năm 2022 gộp 70 nghiên cứu. Đó là điều kiện nghề nghiệp, ngày nào cũng gội cho nhiều người, nên không thể áp thẳng cho việc dùng thường ngày. Dù vậy, khi đổi dầu gội, ghi lại bảng thành phần đầy đủ có chất này hay không sẽ cho bạn thêm một điểm để so trước và sau.

Về xả và làm khô tóc thì ghi những gì?

Ghi số phút xả nước, cách làm khô tóc (để khô tự nhiên hay sấy) và có đội nón hay nằm xuống khi tóc còn ướt không. Hội Da liễu Hàn Quốc liệt kê cặn dầu gội còn sót là một trong các yếu tố liên quan đến gàu, nên hãy thêm một cột ghi bạn có xả thêm lần cuối ở những chỗ bọt hay đọng như chân tóc trán, sau tai và gáy không.

Chúng tôi không tìm thấy nghiên cứu nào xét trực tiếp chuyện làm khô tóc với mụn da đầu. Tuy vậy, trong khảo sát năm 2008 trên 120 người bị mụn, người trả lời cho biết mồ hôi (71%) và nóng bức (62%) làm ngứa nặng hơn, và một thử nghiệm ngẫu nhiên năm 2011 cho người dùng dầu gội chống gàu trong 3 tuần đã cho thấy da đầu cũng có các chỉ số hàng rào và viêm giống như da mặt. Vì vậy, hãy ghi riêng những ngày đội mũ bảo hiểm khi tóc còn ướt và những ngày sấy khô rồi mới đội, rồi sang tuần thứ hai chọn hẳn một cách.

Có vảy và mảng đỏ đi kèm thì có phải bệnh da đầu khác không?

Nếu nổi bật là vảy và ngứa trên nền da đỏ chứ không phải nốt nhô lên từ từng lỗ chân lông, đó có thể là một bệnh da đầu khác, nên hãy đi khám để xác định. KDCA mô tả viêm da tiết bã là những mảng đỏ có vảy vàng dạng nhờn hoặc khô, đôi khi ngứa, ở những vùng nhiều dầu như da đầu và mặt.

Cùng tài liệu đó của KDCA cảnh báo rằng cố bóc vảy ra có thể làm viêm nặng hơn. Ghi vào cột ghi chú xem có vảy tương tự ở cạnh mũi, trên lông mày hay sau tai không sẽ giúp ích khi đi khám. Bài này không bàn về chăm sóc gàu, vảy da đầu; nốt ở vùng gáy được nói tiếp trong Nốt mụn sau gáy: ghi lại lần cắt tóc, buộc tóc và cổ áo cọ xát.

Bảng kiểm tra thói quen gội đầu 2 tuần

Ngày	Giờ gội	Mồ hôi, nón hay mũ bảo hiểm	Dầu gội và sản phẩm tóc	Thời gian xả	Cách làm khô	Rát hoặc ngứa (0–3)	Nốt mới: số lượng và vị trí
Ngày 1	Sáng / Tối	vd: đội mũ bảo hiểm 3 giờ	Dầu gội đang dùng	vd: 1 phút	Tự khô / Sấy / Đội nón khi tóc ướt	1	vd: 2 nốt, đỉnh đầu
Ngày 3
Ngày 7							Tóm tắt tuần đầu
Ngày 8	Bắt đầu đổi một thứ
Ngày 10
Ngày 14							Chọn một thứ để giữ

Ở cột ghi chú, hãy ghi ngày nhuộm hay uốn tóc, ngày thay vỏ gối, và có vảy ở cạnh mũi, lông mày hay sau tai không. Sang tuần thứ hai, chỉ đổi một trong ba thứ: thời gian xả, cách làm khô hoặc dầu gội, thì mới biết điều gì tạo ra khác biệt.

Thay đổi nào trên da đầu nên đưa bác sĩ da liễu xem?

• Nếu vảy trên mảng đỏ và cảm giác ngứa cứ lặp lại ở da đầu, kèm cả cạnh mũi, lông mày hay sau tai, hãy đi khám bác sĩ da liễu.
• Nếu đổi dầu gội 2 tuần mà lần nào gội cũng rát và vùng đỏ lan rộng, hãy hỏi bác sĩ da liễu về thử nghiệm áp da.
• Nếu da đầu sưng hoặc rỉ dịch sau khi nhuộm hay uốn tóc, đừng chờ mà hãy đi khám.
• Nếu tóc rụng ở chỗ từng nổi mụn, hoặc xuất hiện cục cứng, hãy để bác sĩ da liễu kiểm tra.

Các nghiên cứu và hướng dẫn làm nền cho bảng kiểm tra

• Nghiên cứu năm 2021 trên 2.331 người làm thử nghiệm áp da vì triệu chứng ở da đầu từ 1996 đến 2016 (PMID 32822786): trong nhóm chỉ có triệu chứng ở da đầu, 38,6% bị phản ứng tiếp xúc dị ứng và 9,3% bị phản ứng kích ứng.
• Phân tích năm 2022 gộp 70 nghiên cứu về thành phần sản phẩm tóc (PMID 35805241): thợ làm tóc có nguy cơ dị ứng tiếp xúc với cocamidopropyl betaine cao gấp 1,7 lần.
• Khảo sát năm 2008 trên 120 người bị mụn (PMID 18631277): 70% bị ngứa, và mồ hôi (71%), nóng bức (62%) được nêu là yếu tố làm ngứa nặng hơn.