Mụn ở tai: kiểm tra tai nghe, bông tai, điện thoại theo thứ tự nào?

Hạng mục	Nội dung	Căn cứ
Cần kiểm tra gì	Bắt đầu bằng việc liệt kê những thứ chạm vào tai nhiều giờ mỗi ngày như tai nghe, điện thoại, bông tai, tóc. Chúng tôi không tìm thấy nghiên cứu nào xem riêng vùng tai	Nhận định biên tập
Người đeo bông tai lâu năm	Trong khảo sát 1.236 người trưởng thành ở Na Uy, mẫn cảm với niken hay gặp nhất, 17,6%, và ở nữ giới xỏ lỗ tai là yếu tố nguy cơ mẫn cảm niken (RR 3,30)	2007 PMID 17177703 · B
Phản ứng với kim loại phổ biến tới đâu	Trong phân tích gộp 20.107 người dân, tỷ lệ dị ứng tiếp xúc là 20,1%, và niken hay gặp nhất với 11,4%	2019 PMID 30370565 · A
Cục sờ thấy lâu ngày	Nang biểu bì là khối tròn nhô lên, đường kính 1–5 cm, ở giữa có thể thấy lỗ nhỏ giống nhân mụn	Hội Da liễu Hàn Quốc · hội chuyên môn
Chỗ nhô lên sau khi xỏ khuyên	Xỏ lỗ tai (dái tai, vành tai) cũng có thể gây sẹo lồi	KDCA Hàn Quốc · cơ quan

Nổi mụn quanh tai thì kiểm tra gì trước?

Tai là chỗ khó soi gương, nên liệt kê trước những gì chạm vào tai và chạm bao lâu sẽ nhanh hơn là ngắm nốt mụn. Hãy lập danh sách tai nghe nhét tai, tai nghe chụp, điện thoại áp vào tai khi gọi, bông tai và tóc phủ qua tai, kèm số giờ tiếp xúc mỗi ngày.

Trong các tài liệu làm căn cứ cho bài này, chúng tôi không tìm thấy nghiên cứu hay hướng dẫn chính thức nào chỉ nói về mụn ở tai, nên danh sách này là “thứ tự thử đổi”, không phải danh sách nguyên nhân. Nếu bạn chỉ đeo một bên tai nghe suốt quãng đường đi làm, đeo tai nghe chụp hàng giờ khi chơi game, hay lúc nào cũng nghe điện thoại bằng một tai, hãy bắt đầu bằng việc xem thói quen đó có trùng với bên nổi mụn không.

Chỉ mọc lại đúng chỗ đeo bông tai thì có phải phản ứng kim loại?

Nếu ban đỏ ngứa cứ quay lại đúng chỗ bông tai chạm vào, nên nghĩ tới dị ứng tiếp xúc với kim loại trước khi nghĩ tới mụn. Trong nghiên cứu thử áp năm 2007 trên 1.236 người trưởng thành ở Na Uy, 35,4% phụ nữ và 14,8% nam giới mẫn cảm với ít nhất một chất, và chất hay gặp nhất là niken (17,6%).

Cũng trong khảo sát đó, ở nữ giới xỏ lỗ tai là yếu tố nguy cơ mẫn cảm niken (RR 3,30). Trong nghiên cứu năm 1997 trên 377 bệnh nhân làm thử áp, người từng xỏ khuyên cho kết quả dương tính nhiều hơn không chỉ với niken mà cả với vàng. Phân tích gộp năm 2019 trên 20.107 người cũng cho thấy niken hay gặp nhất với 11,4%, nên bước kiểm tra đầu tiên là tháo bông tai mới ra 1–2 tuần và xem ban có dịu đi không.

Vì sao sờ thấy cục cứng trong dái tai?

Nếu một cục tròn không mất đi sau vài ngày mà vài tuần sau vẫn sờ thấy ở đúng chỗ đó, hãy nghĩ tới nang biểu bì hơn là mụn. Hội Da liễu Hàn Quốc mô tả nang biểu bì là khối tròn nằm trong da, đường kính 1–5 cm, ở giữa có lỗ nhỏ giống nhân mụn, và khi ấn có thể ra chất giống pho mát.

Nhiều người tìm kiếm tình trạng này bằng từ “u bã đậu”. Hội cho biết phần lớn không gây triệu chứng nhưng có thể đau nếu bị nhiễm khuẩn thứ phát, và cách chắc chắn nhất là phẫu thuật rạch da lấy ra toàn bộ túi nang cùng thành túi. Dù ấn cho rỗng, nếu túi còn thì vẫn có thể đầy lại, nên đừng nặn. Nếu quanh lỗ xỏ khuyên ngày càng cứng và nhô cao, hãy kiểm tra thêm khả năng sẹo lồi, tình trạng mà Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA) có mô tả.

Mụn cứ mọc sát bên tai thì đổi theo thứ tự nào?

Mỗi tuần đổi một thứ và ghi nốt mới cùng ngày tháng vào cùng một bảng, thứ trùng khớp sẽ lộ ra. Đổi nhiều thứ cùng lúc thì dù da có dịu đi, bạn cũng không biết nhờ đâu.

Với tai nghe, định ngày lau phần chạm vào tai; với điện thoại, đổi bên tai khi nghe gọi hoặc chuyển sang gọi bằng tai nghe. Ghi tách riêng những ngày tóc dài phủ qua tai với những ngày buộc tóc. Tuy vậy, không có nghiên cứu trực tiếp nào cho thấy tai nghe, điện thoại hay tóc làm tăng mụn quanh tai, nên cách kiểm tra duy nhất là tìm điểm trùng khớp trong sổ ghi.

Bảng kiểm tra mụn quanh tai theo từng bước

Bước	Thứ chạm vào tai	Việc cần làm tuần này	Cần ghi	Dấu hiệu để phân biệt
1	Tai nghe nhét tai, tai nghe chụp	Định ngày lau phần chạm vào tai, xem có chỉ đeo một bên không	Số giờ đeo mỗi ngày, bên đeo	Bên nổi mụn có trùng với bên đeo không
2	Điện thoại	Đổi bên tai khi gọi, hoặc gọi bằng tai nghe	Thời gian gọi, bên áp máy	Sau khi đổi, nốt mới có chuyển sang bên kia không
3	Bông tai	Tháo bông tai mới hoặc đeo lâu ra 1–2 tuần	Chất liệu ghi trên nhãn, ngày tháo	Ban đỏ ngứa có dịu đi không (phản ứng kim loại)
4	Tóc, gối	Tách ngày buộc tóc và ngày xõa tóc, ghi bên nằm ngủ	Ngày dùng sản phẩm tóc	Nốt có dồn về sau tai hay vành tai không
5	Cục sờ thấy được	Không nặn, chỉ ghi kích thước và thời gian	Ngày đầu tiên sờ thấy, thay đổi kích thước	Nằm yên một chỗ nhiều tuần, có lỗ ở giữa (nang biểu bì)

Mỗi tuần chuyển xuống một dòng của bảng; riêng dòng bông tai thì để 1–2 tuần. Kéo nhẹ vành tai và chụp ảnh dưới cùng ánh sáng thì khi đi khám sẽ dễ giải thích hơn.

Nốt ở tai thế nào thì nên đi khám bác sĩ?

• Nếu nốt mụn quanh tai đỏ, sưng, đau, hoặc thấy nóng hay có mủ, đừng nặn; hãy đi khám da liễu.
• Nếu đã tháo bông tai mà ban ngứa vẫn quay lại hoặc lan rộng, hãy hỏi bác sĩ da liễu về xét nghiệm dị ứng kim loại (thử áp, patch test).
• Nếu cục tròn trong dái tai còn mãi nhiều tuần hoặc to dần, hãy để bác sĩ da liễu kiểm tra xem có phải nang biểu bì không.
• Nếu bên trong ống tai đau, thấy ù hoặc chảy dịch, hãy đi khám bác sĩ tai mũi họng.

Các nghiên cứu trong bài cho thấy điều gì?

• Trong nghiên cứu năm 2007 (PMID 17177703) làm thử áp cho 1.236 người trưởng thành ở Na Uy, mẫn cảm niken hay gặp nhất với 17,6%, và ở nữ giới xỏ lỗ tai là yếu tố nguy cơ mẫn cảm niken (RR 3,30).
• Trong phân tích gộp năm 2019 (PMID 30370565) trên 20.107 người dân (28 nghiên cứu), tỷ lệ dị ứng tiếp xúc là 20,1%, ở nữ là 27,9%, và niken hay gặp nhất với 11,4%.
• Nghiên cứu năm 1997 (PMID 9197955) trên 377 bệnh nhân làm thử áp cho biết người từng xỏ khuyên dương tính với niken và vàng nhiều hơn.