Da dầu mùa hè, khô căng mùa đông: chia cách chăm theo từng vùng mặt

Vì sao mùa hè vùng chữ T bóng dầu hơn?

Khi trời nóng làm thân nhiệt tăng, bã nhờn dễ tăng theo, nên dù dùng đúng những sản phẩm cũ, vùng chữ T vẫn bóng hơn vào buổi chiều mùa hè. Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA) giải thích cứ mỗi 1°C thân nhiệt tăng thì lượng bã nhờn tiết ra tăng 10%, có thể khiến mụn đang yên lại bùng lên vào mùa hè.

Vào mùa này, hãy thử bớt một lượt toner và lotion ở trán và mũi, còn hai má vẫn giữ lượng như mùa xuân. Những ngày phải ở ngoài nắng lâu, như trên đường đi học hay đi làm việc bên ngoài, khoảng 3 giờ chiều hãy ấn giấy thấm dầu lên vùng chữ T một lần và ghi lại số lần đã thấm. Những ngày ngồi cả ngày trong văn phòng máy lạnh mạnh, hai má lại có thể căng rít, nên hãy chấm điểm vùng chữ T và má riêng trong cùng một ngày.

Má căng rít khi trời lạnh, hanh khô thì chăm thế nào?

Những ngày ở lâu trong phòng khô vì sưởi, việc đầu tiên là thêm một lớp dưỡng ẩm cho hai má. Trong nghiên cứu năm 2023 ở Hàn Quốc, sau khi 20 phụ nữ ở lại 6 giờ trong phòng mùa đông có độ ẩm 23,05%, ở bên mặt không thoa kem độ sần ráp tăng 7,38% và chỉ số nếp nhăn tăng 5,84%, còn bên có thoa kem không thay đổi đáng kể.

Cũng trong nghiên cứu đó, lượng nước mất qua da ở cánh tay không thoa kem tăng 26,70% sau 6 giờ. Trong thử nghiệm nửa mặt năm 2003, 16 người dưỡng ẩm một bên mặt suốt 6 tuần mùa đông cũng có độ ẩm cao hơn ở bên đó. Cả hai nghiên cứu đều nhỏ và thử sản phẩm nhiều thành phần, nên hãy lấy “mùa đông thêm một lớp cho má” làm mặc định, còn vùng chữ T thì quyết định riêng dựa vào điểm bóng dầu. Ở Việt Nam ít nơi dùng máy sưởi; miền Bắc có những đợt gió mùa hanh khô, còn miền Nam gần như không có mùa đông, nên hãy lấy những ngày da thấy khô nhất trong năm của nơi bạn sống làm “mùa khô căng”.

Vùng chữ T và hai má có thay đổi giống nhau theo mùa không?

Có thể là không. Một nghiên cứu trên 100 nam giới Hàn Quốc trong tổng quan hệ thống năm 2022 (15 nghiên cứu trên người) thấy lượng nước mất qua da ở trán cao hơn vào mùa hè, còn má và cánh tay không khác theo mùa; một nghiên cứu ở phụ nữ Séc cũng báo cáo má không khác biệt giữa các mùa.

Tuy nhiên, một nghiên cứu trên 206 phụ nữ Trung Quốc lại thấy điều ngược lại: lượng nước mất qua da ở trán vào mùa thu và mùa đông cao hơn mùa hè. Các tác giả tổng quan kết luận chưa có sự đồng thuận về ảnh hưởng của mùa, và một tổng quan năm 2016 về độ ẩm cũng không đi đến kết luận. Vì vậy, thay vì mặc định “mùa đông chắc chắn khô, mùa hè chắc chắn dầu”, hãy chấm điểm từng vùng trong hai tuần để xem da mình đang đi theo hướng nào.

Sữa rửa mặt, kem chống nắng, cushion cho da dầu cũng phải đổi theo mùa?

Nếu đổi, mỗi mùa chỉ đổi một thứ. KDCA khuyên da có mụn nên dùng kem chống nắng dạng gel không dầu, kem nền dạng lỏng và kem dưỡng ẩm không dầu, dùng sản phẩm có ghi không gây nhân mụn và tẩy trang mỗi tối.

Nếu mùa hè bạn đã đổi sang kem chống nắng dạng gel, trong 2 tuần đó hãy để yên sữa rửa mặt và phấn nước cushion. Hội Da liễu Hàn Quốc chia nước hoa hồng thành loại làm se (astringent) và loại làm mềm, và nói nên dùng khác nhau cho vùng tiết nhiều dầu và phần còn lại của mặt. Chỉ với một sản phẩm, bạn cũng áp dụng được nguyên tắc này bằng cách thay đổi lượng thoa ở vùng chữ T và ở má.

Bảng chia theo mùa, theo vùng và bảng kiểm tra 2 tuần lúc giao mùa

Đến ngày 14, nếu má bớt căng rít mà điểm vùng chữ T vẫn như cũ thì giữ thay đổi. Nếu vùng chữ T bóng hơn hoặc mụn nhiều lên, chỉ giữ lớp thêm ở má hoặc bỏ hẳn lớp đó.

Lúc nào nên nói chuyện với bác sĩ da liễu?

• Nếu đã thêm dưỡng ẩm mà má vẫn nứt nẻ, ngứa hoặc đỏ kéo dài hơn 2 tuần, hãy đi khám bác sĩ da liễu.
• Nếu mỗi mùa khô, da bong vảy lan rộng ra ngoài mặt xuống cả cơ thể, hãy để bác sĩ da liễu xem đó có phải chỉ là khô da theo mùa không.
• Nếu mụn nặng kèm kinh nguyệt không đều hoặc lông trên cơ thể tăng lên, có thể cần xét nghiệm nội tiết như Hội Da liễu Hàn Quốc lưu ý, hãy trao đổi với bác sĩ.
• Nếu đã điều chỉnh lượng theo mùa mà mụn vẫn kéo dài không bớt, hãy đi tư vấn da liễu.

Căn cứ chính của bài, tóm gọn

• Trong nghiên cứu nửa mặt năm 2023 trên 20 phụ nữ Hàn Quốc ở lại 6 giờ trong phòng mùa đông có độ ẩm 23,05% (PMID 37357654), độ sần ráp của da mặt tăng 7,38% ở bên không thoa kem, còn bên có thoa kem không thay đổi đáng kể.
• Trong nghiên cứu trên 100 nam giới Hàn Quốc thuộc tổng quan hệ thống năm 2022 (PMID 35677917, 15 nghiên cứu trên người), lượng nước mất qua da ở trán khác nhau theo mùa, 21,41 vào mùa hè và 17,40 g/h/m² vào mùa đông, nhưng má không khác theo mùa.
• KDCA cho biết cứ mỗi 1°C thân nhiệt tăng thì lượng bã nhờn tiết ra tăng 10%, có thể làm mụn nặng hơn vào mùa hè.